Słownik pojęć roboczych

Antycypacyjne posłuszeństwo

Działanie podwładnego oparte nie na wyraźnym poleceniu, lecz na przewidywaniu preferowanego przez przełożonego wyniku. Analiza wymaga zbadania wcześniejszych nagród, kar i wzorca komunikacji.

Deindywidualizacja

Przesunięcie aktywnej tożsamości z jednostkowej na grupową. Nie oznacza automatycznej utraty kontroli; wzmacnia zachowanie zgodne z normą aktualnie ważnej grupy.

Dryf mandatu

Stopniowe rozszerzanie zadań organizacji bez jednej jawnej decyzji zmieniającej podstawę jej działania.

Dualizm normatywny

Współistnienie zasad formalnych oraz nieformalnej normy, która faktycznie decyduje o nagrodach, karach i awansach.

Efekt mrożący

Ograniczenie legalnej aktywności wskutek przewidywanego kosztu, nawet bez formalnego zakazu. Dotyczy również zachowań, które nie wystąpiły, dlatego wymaga wskaźników pośrednich.

Efektywna kontrola

Faktyczna, a nie wyłącznie tytularna możliwość uzyskania informacji, wydawania poleceń, zmiany personelu, blokowania zasobów, zapobiegania oraz korygowania działania podwładnych.

Eufemizacja

Zastąpienie konkretnego, moralnie wyrazistego opisu skutku neutralnym terminem organizacyjnym. Eufemizm jest sygnałem wymagającym kontekstu, nie samodzielnym dowodem zamiaru.

Inflacja zagrożenia

Rozszerzanie kategorii ryzyka tak, aby obejmowała coraz mniej szkodliwe zachowania, co zwiększa liczbę przypadków potwierdzających potrzebę organizacji.

Kontrakt niepełny

Mandat, który z konieczności nie opisuje wszystkich przyszłych sytuacji i pozostawia agentowi zakres uznania. Problemem jest sposób ograniczenia oraz kontroli tego uznania.

Moralne odłączenie

Zespół procesów poznawczych pozwalających wykonać działanie sprzeczne z wcześniejszym standardem moralnym bez pełnego poczucia osobistej odpowiedzialności.

Odpowiedzialność rozproszona

Sytuacja, w której wiele osób wykonuje fragment procesu, a żadna nie postrzega siebie jako autora całościowego skutku.

Organizacja sukcesyjna

Nowa struktura formalnie odmienna od rozwiązanej organizacji, lecz odtwarzająca znaczną część jej dowodzenia, danych, zasobów, symboli i zdolności mobilizacyjnej.

Performatywna statystyka

Wskaźnik, który nie tylko opisuje zjawisko, lecz przez publiczne użycie wpływa na zachowanie i może współtworzyć wynik, który rzekomo jedynie mierzy.

Pluralistyczna ignorancja

Stan, w którym wiele osób prywatnie odrzuca normę, ale każda błędnie zakłada, że pozostali ją popierają, dlatego zachowuje publiczną zgodność.

Problem mocodawca–agent

Konflikt wynikający z delegowania zadania podmiotowi mającemu własne interesy i przewagę informacyjną. Dotyczy kontroli, monitorowania i kosztów rozbieżności celów.

Przenaszalność kadry

Zdolność przeniesienia osoby do innej funkcji bez zachowania jej osobistej kontroli nad dawnymi ludźmi, zasobami, informacją i symbolami.

Sekurytyzacja

Przedstawienie problemu jako zagrożenia egzystencjalnego, które ma uzasadniać odejście od zwykłych procedur i przyznanie nadzwyczajnej swobody.

Selektywne bodźce

Korzyści albo koszty dostępne jednostce ze względu na członkostwo i zachowanie w organizacji, niezależnie od abstrakcyjnego dobra zbiorowego.

Sprzężenie dodatnie

Pętla, w której skutek procesu wzmacnia warunek wywołujący dalszy przebieg tego samego procesu, np. widoczność zwiększa nabór, a nabór zwiększa widoczność.

Terytorializacja

Przejście od czasowej obecności do trwałej, oczekiwanej zdolności organizacji do wpływania na dostęp, widzialność, informację i relacje w danej przestrzeni.

Wiarygodne zobowiązanie

Obietnica wsparta mechanizmem, który czyni jej niedotrzymanie kosztownym lub automatycznie uruchamia korektę, dzięki czemu nie opiera się wyłącznie na zaufaniu do aktualnej osoby.

Zależność od ścieżki

Proces, w którym wcześniejsze decyzje tworzą infrastrukturę, interesy i koszty utrudniające późniejszy wybór alternatywy, nawet gdy pierwotne uzasadnienie osłabło.